HUISHOUDELIJKE HULP MAG ALLEEN NA GESPREK WORDEN HERZIEN

Uit ons netwerk bereiken mij inmiddels ook de berichten dat Brabantse gemeenten de huishoudelijke hulp geheel of gedeeltelijk hebben afgeschaft. De gemeente Waalwijk bijvoorbeeld heeft bij alle indicaties bepaald dat de eerste drie uur huishoudelijke hulp niet langer worden vergoed. Degenen die het aangaat hebben van de gemeente in juli dit jaar een brief gehad. Later, eind september, is een tweede groep over de wijziging geïnformeerd. Voor de eerste groep stopt de voorziening met ingang van 1 januari 2015, de tweede groep behoudt de voorziening tot 1 april 2015.

Strijdig met het recht

De werkwijze van de gemeente is in strijd met het recht. Dat staat eigenlijk wel vast. Om dat uit te leggen moet ik verwijzen naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). In dat verdrag en de daarbij behorende protocollen is geregeld dat iedereen recht heeft op ongestoord genot van zijn eigendomsrecht.

Een uitkering of voorziening van de WMO is op grond van het EVRM juridisch gezien een “eigendomsrecht”. Een recht op een uitkering is dus uw eigendom en u mag ongestoord dat eigendom benutten. Als dat recht eenmaal is verleend, kan het daarom niet zomaar worden afgenomen. U behoudt dat recht tot de duur ervan verstreken is of u niet meer aan de voorwaarden ervoor voldoet. Dat is het gevolg van het Europese Verdrag. Het is overigens ook geregeld in de grondwet, maar daar kan een burger in Nederland niet altijd direct een beroep op doen. Vandaar dat juristen eigenlijk altijd eerst het EVRM noemen in dit soort situaties.

Het is dus verboden om dat eigendom, die WMO-voorziening, zomaar af te pakken en dat is precies wat de gemeente Waalwijk doet. Waalwijk is overigens niet de enige, er zijn al berichten in de media verschenen over een aantal gemeentes in het noorden van het land die soortgelijke beslissingen hebben genomen.

Uitzonderingen

Hierboven is de hoofdregel beschreven, nu moet ik een belangrijke uitzondering noemen. De hoofdregel gaat namelijk niet zondermeer op als de wet verandert. Het kan zijn dat een wet wordt ingetrokken of zo wordt gewijzigd dat het recht niet meer op dezelfde manier wordt vastgesteld. Toen ik als beginnend jurist bij de Sociale Verzekeringsbank werkte, waren er procedures over de nabestaandenwet. De oude Weduwen- en Wezenwet was ingetrokken en daarvoor in de plaats kwam een nieuwe wet. In die nieuwe wet was de hoogte van de uitkering ineens afhankelijk van iemands inkomen en van zijn of haar woonsituatie. De Europese rechter besloot in die zaak dat het eigendomsrecht niet geschonden werd zolang de overheid maar zorgt voor een goede overgangsregeling. Dat betekent dus dat een uitkering wel mag veranderen, maar dat mag niet van het ene op het andere moment. De overheid moet een overgangsperiode hanteren, zodat u zich geleidelijk kunt instellen op de nieuwe situatie.

Overgangsregeling

Nu lijkt het erop dat de gemeente Waalwijk voor een groep burgers een overgangsregeling hanteert. Ze mogen immers tot 1 april van de regeling gebruik maken. Maar dat ligt wat complexer. De WMO wordt inderdaad gewijzigd per 1 januari 2015, maar het is niet zo dat de wet zodanig verandert dat de huishoudelijke hulp als voorziening niet meer verleend kan worden. Dat kan even goed onder de nieuwe wet als de oude wet. Wat er verandert is dat de gemeente haar eigen beleid aanpast. Dat kan de gemeente doen vanwege de nieuwe wet. Bij huishoudelijke zorg is het zo dat de gemeente een algemene voorziening hanteert: iedereen kan met korting hulp inkopen bij een aantal zorgaanbieders voor de eerste drie uur per week. Pas als dat niet genoeg is, gaat de gemeente praten over een maatwerkvoorziening.

Yuris Rechtshulp vindt dat in die situatie het recht niet zomaar mag worden afgenomen, zelfs niet met een overgangstermijn. De enige manier waarop de gemeente kan ingrijpen op het eigendomsrecht van de burger, is door een heronderzoek te doen naar de noodzaak van de verleende voorziening. Dat mag de gemeente bijna altijd doen, dus ook na een wijziging van haar beleid. Pas na dat onderzoek kan het besluit worden herzien. In sommige gevallen zal dan blijken dat de hulp niet meer nodig is, in andere gevallen moet er juist meer hulp komen. In de overige situaties moet de gemeente het recht aanpassen en daarbij een goede overgangregeling bieden.

VNG en Staatssecretaris

De vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) en de Staatssecretaris denken er net zo over. De Staatssecretaris heeft in een brief aan de Tweede kamer geschreven dat het niet mogelijk is zonder gesprek het recht op uitkering aan te passen. Het staat dus eigenlijk wel vast dat de gemeente Waalwijk haar besluiten moet gaan herzien. Het is de vraag hoe dat gaat gebeuren. De VBOV (de overkoepelende organisatie van ouderenbonden, waarvan ondermeer KBO-Brabant lid is), heeft al contact gezocht met de gemeente. Het is een goede zaak dat de belangenverenigingen aandacht vragen voor deze zaak. Inmiddels ligt er een schrijnende zaak bij mij op mijn bureau.

Heeft u ook meegemaakt dat de gemeente uw recht zomaar heeft ingetrokken, neem dan zo snel mogelijk contact met ons op. Het is belangrijk dat u snel handelt, zodat wij tijdig bezwaar kunnen maken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.